naar welkomspagina site joep zander klik hier dossier publikaties Joep Zander Pantheonzorggroep van marktwerking naar monopoly
Ik heb dit artikel op 30 augustus 2013 van een aantal namen ontdaan. Ook de hier ooit genoemde mensen hebben er recht op om nu een andere kant van zichzelf te laten zien.

Het artikel over de Pantheonzorggroep en B en consorte werd door Joep Zander geschreven in 1998, in opdracht van het Nieuwsblad van het Noorden. Ondanks deze opdracht werd het uiteindelijk, onder de druk van de directie van deze thuiszorgorganisatie niet geplaatst. Wel werd er in het Nieuwsblad een paginagrote advertentie met van Thuiszorg Drenthe BV geplaatst, waarin de zorgorganisaties uitleggen hoe goed ze bezig zijn. Het verschil tussen opbrengsten en kosten is markant. Daarna besteedde Zembla een heel programma aan de misstanden bij deze club.

In het artikel wordt herinnerd aan het feit dat de misstanden bij thuiszorg niet van vandaag of morgen zijn. Al ver voor 1998 was Tj bezig de zijn markten te organiseren. Na het maken van dit artikel, in 2006 blijkt (2006) dat de misstanden alleen maar gegroeid zijn. En er wordt niets ondernomen. Oh ja de zorgautoriteit, zou het........

Inmiddels 2008; weer B in het nieuws met zijn Icare-constructie. Zie ook mijn weblog

We drukken hieronder het volledige artikel af zoals dat oorspronkelijk in mei 1998 werd geschreven. Gratis en voor niets ten bate van de vrijheid van meningsuiting. Met "dank" aan de onafhankelijke pers. Het artikel is gebaseerd op een interview met B en J, dat ik grotendeels heb opgenomen. U kunt het hiernaast ook integraal beluisteren.


Besloten vennootschap Thuiszorg

Thuiszorg Drenthe een van de Besloten Vennootschappen van de Pantheon ZorgGroep(PZG), de grootste thuiszorginstelling van Nederland, houdt haar bedrijfsstructuur verborgen achter de mantel van haar koepelstichting. Een rapport van de ziekenfondsraad dat zich volgens de PZG goedkeurend over deze structuur en de werking van de geldstromen binnen de groep zou uitlaten blijkt niet te bestaan. Al jaren trekt haar topman Hendrik Tj de aandacht met zijn minder conventionele opvattingen over de marktwerking in de thuiszorg. Klantvriendelijker lijkt het er niet op te worden.

Eerst kwam ze in de zijlijn aan de orde bij de overhandiging van de Blok-aan-het-been-prijs (slecht omgaan met vaders) aan de Raad voor de Kinderbescherming Assen. Thuiszorg kwam in aanmerking voor de troostprijs en kreeg een reprimande van de Landelijke Klachtencommissie Thuiszorg. Klachtbehandeling is voor deze instelling een marginale aktiviteit

Onlangs bleek een acceptgiro met toelichting voor de betaling van hun lidmaatschap van de 125.000 aan deze vennootschap gelieerde leden geen duidelijk onderscheid te maken tussen het verplichte en vrijwillige deel van de bijdrage. Nadat de pers er aandacht aan besteedde moest directeur B van deze instelling zijn excuses maken, desalniettemin zeggen 6000 leden op (3000 meer dan het normale verloop).

Nu blijkt de BV in aanvaring te komen met de wet op de handelsregisters. Ze verhult op het briefpapier haar status door niet te vermelden dat ze een BV is en het inschrijvingsnummer van de Kamer van Koophandel niet te vermelden.

Inmiddels heeft de minister aan de Tweede kamer de toezegging gedaan een onderzoek te starten naar de rechtspersoonlijke constructies in de thuiszorgsector.

Als je een pakje boter koopt in de supermarkt kun je erop lezen wie het waar heeft gefabriceerd. Als je te maken krijgt met Thuiszorg Drenthe zal bijna niemand beseffen dat hij te maken heeft met een besloten vennootschap, en via deze met de Pantheon ZorgGroep die voor Thuiszorg de toelating heeft om te opereren op deze grotendeels met collectieve gelden gefinancierde markt. Daarover is niets te lezen op de verpakking. Op het briefpapier van thuiszorg Drenthe BV is de origine van het produkt niet terug te vinden. Hiermee overtreedt de BV de wet op het handelsregister en dat is een strafbaar economisch delict. Directeur B van deze instelling over zijn organisatiestructuur: "Onze klanten zijn geïnteresseerd in het product, niet in hoe het tot stand komt. Wij moeten zorgen voor de continuïteit in de organisatie, daartoe sluiten wij contracten af. Contract=zorg=werkgelegenheid. Wat achter de toonbank gebeurt interesseert niemand".

Er is de laatste jaren een trend dat consumenten juist meer willen weten over hun produkt. De hoeveelheid productinformatie in de supermarkt stijgt. De consument is geïnteresseerd in de producent. Heeft de producent van mijn ei, mijn kip wel een waardig leven? Niet alleen kent de consument daar een intrinsiek belang aan toe hij vermoedt ook dat het wel eens slecht voor hem uit kan pakken als hij er niet op let. Onvermoede gifstoffen en ziektes dreigen binnen te dringen in zijn lichaam. Zou dat met de consumenten van het puur Hollandse kwaliteitsproduct thuiszorg anders liggen?

Harma Schrage van de vakbond AbvaKabo denkt dat het goed voor beide partijen is als klanten en werknemers het goed hebben maar vreest dat de meeste klanten van thuiszorg inderdaad alleen naar het produkt zelf kijken. Dat maakt dat particuliere instellingen kunnen concurreren op de markt door met oproepkrachten te werken, niet aan pensioenopbouw te doen en de CAO te ontduiken.

De consumentenbond is vertegenwoordigd in de Landelijke Klachtencommissie Thuiszorg. Op het gebied van de zorg zijn ook 2 landelijke patiënten/ cliëntenplatforms actief. Het Platform Samenwerkende Cliëntenorganisaties in Jeugdzorg en Familierecht (Platform SCJF) beslaat het gedeelte jeugdzorg dat traditioneel een groot onderdeel uitmaakt van het werk van de thuiszorg (ouder-en-kind-zorg zoals consultatiebureaus en kraamzorg). Secretaris Drs. Peter Tromp van dit platform, en van huis uit pedagoog, aan het woord over de positie van cliënten in dit soort aangelegenheden. "De vertegenwoordiging van cliënten in de klachtencommissie zou verbreed kunnen worden. Het zou goed zijn als we samen met het platform van organisaties in de gezondheidszorg met onze expertise deel zouden nemen in de klachtencommissie. Het lijkt me wel degelijk van belang dat cliënten een transparante organisatie tegenover zich vinden. Het is in feite minder belangrijk of een organisatie als BV opereert dan dat het voor de burger inzichtelijk is hoe de organisatie in elkaar steekt. Ik hoop dat dat voor deze BV ook geldt dat geldstromen helder gepresenteerd worden."

Cathy Snel runt een organisatie- en managementsbureau dat gespecialiseerd is in de thuiszorg. Zij is materiedeskundige bij TNO ten aanzien van kwaliteitsnormonderzoek voor de thuiszorg (Z.g ISO-certificeringsonderzoek) Cathy denkt dat het begrijpelijk is dat organisaties niet meer kiezen voor de enigszins verdorde klassieke stichtingsstructuur. Coöptatie van bestuursleden, in een stichting gebruikelijk, kan ook tot verdorring leiden en de vernieuwing blokkeren. Zorg houdt voor haar wel zonder meer in dat de organisatie transparant is.

Directeur B van Thuiszorg Drenthe gaat er prat op dat hij inspeelt op de directe behoefte van de klant. Goede bereikbaarheid van ons 24-uurs non-stop bedrijf, voorzieningen in de avonduren. Er zijn heel wat stichtingen Thuiszorg die nog geen avondspreekuren van consultatiebureau's hebben. "Wij wel. Niet alleen van belang voor werkende ouders in het algemeen maar ook van belang om de betrokkenheid van vaders bij de zorg en opvoeding van hun kinderen te bevorderen, te gemakkelijk wordt er inderdaad nog vanuit de moeder gedacht" .

Praten over Thuiszorg Drenthe is tegelijkertijd praten over een roerige geschiedenis. En in die geschiedenis staat telkens één naam centraal. De naam van Tj. Vanaf het moment dat hij het roer overnam van de vrijwillige niet door geld maar charitas gedreven bestuurders van kruiswerk Drenthe, is het one-line up geweest, waarbij geen hobbel zo groot was of hij werd wel genomen. Zo wilde de ledenvergadering van de Landelijke Vereniging voor Thuiszorg in juni 1995 in meerderheid Tj, toen al voorzitter van deze vereniging, niet meer steunen. Omdat het nipt geen tweederde meerderheid was bleef hij zitten. En hij zit er nog steeds. Toendertijd was hij het spraakmakende boegbeeld van een netwerk van thuiszorgorganisaties die marktwerking voorop wilden zetten en de Cao en andere collectieve verworvenheden en karaktertrekken van het werk wilde inperken. Hij ontmoette vooral tegenstand van een andere groep onder leiding van Thuiszorg Zuidwest Overijssel. Ook de werknemers van Tj's groep, netwerk ZMG/NZC/TZN schaarden zich grotendeels achter Thuiszorg Zuidwest Overijssel en haar ondernemingsraad die een voortrekkende rol vervulde. De voorzitter van deze ondernemingsraad bond destijds de kat de bel aan in een brief aan de ondernemingsraden van de bij de LVT aangesloten thuiszorginstelllingen: "Aan de oprichting van de zorgmanagementgroep bv (ZMG) ligt ons inziens geen strategische doelstelling ten grondslag, waarmee de belangen van de reguliere thuiszorginstellingen worden gediend, maar is eigen winstbejag van betrokkenen het primaire uitgangspunt."

De discussie over de marktwerking die met name werd aangewakkerd door de opstelling van staatssecretaris Simons en opvolgster Terpstra, vond haar beslag in de zogenaamde "scenarionota" van de Landelijke Vereniging Thuiszorg. Belangrijkste eindterm is de notie "maatschappelijk ondernemerschap". Voor marktwerking is "Benchmarketing" in de plaats gekomen. Directeur Clevers van de landelijke vereniging thuiszorg: "We vergelijken organisaties onderling aan de hand van een competitief scoresysteem. Hierbij gaat het onder andere om criteria van kwaliteit en kostenbeheersing. Vóór januari 1999 zal de LVT een kwaliteitsonderzoek onder haar aangesloten instellingen afronden".

In feite is de marktwerking in zijn strikte betekenis als beleidsinstrument van de baan. Dat wil nog niet zeggen dat er geen marktwerking is. Bij het bepalen van de tarieven voor de kraamzorg bijvoorbeeld staan de reguliere instellingen onder grote druk van de commerciële zorgaanbieders als Netwerk Thuiszorg Nederland (NTN) om voor lage prijzen kraamzorg aan te bieden. Prijzen waarop nogal eens verlies wordt geleden. Deze commerciële bureaus werken soms met personeel dat onder de Cao wordt betaald. Ook als ze aangesloten zijn bij de LVT en daarmee gebonden aan de CAO weten ze nog wel eens sluipweggetjes te vinden. Ook de onder Pantheon opererende organisatie Beter Thuis Nederland (BTN) opereert op die markt. Maar vakbondsvrouw Harma Schrage ziet wat dat betreft een groter probleem in de relatief kleine clubs als Samen Zorg. Een grote thuiszorgorganisatie als die in Friesland zit nu zo in de problemen dat veel werknemers al een half jaar op loonbetaling zitten te wachten.

Directiesecretaris Mulder van de Landelijke vereniging Thuiszorg beweert herhaaldelijk en stellig dat er geen Besloten Vennootschap lid kan zijn van zijn organisatie. Thuiszorg Drenthe blijkt wel een aangesloten organisatie, de Landelijke klachtencommissie van de LVT behandelt klachten over deze BV. Thuiszorg Drenthe is geen BV zegt ook in eerste instantie directeur F.A.N.M. Clevers van de LVT, tevens broodheer van de klachtencommissie en werknemer van Tj. Kijkt u maar bij de kamer van koophandel". Dat was echter al gebeurd. "Inderdaad u heeft gelijk", geeft Clevers toe," Pantheon is een stichting en Thuiszorg Drenthe een BV". Het is dan ook Pantheon die de toelating van het ministerie van VWS op zijn naam heeft. Hij vindt het niet vreemd dat de rechtspersoonlijke constructies van zijn voorzitter zo ondoorzichtig zijn. Hij acht zich zeker nog in staat om objectief naar de club van Tj te kijken. "Bovendien hebben we daar onafhankelijke instrumenten voor. Zoals de commissie die het Kwaliteits Zorg onderzoek doet en de klachtencommissie." Overigens worden dezen wel beide door hem gefinancierd. "Wiens brood men eet wiens woord men spreekt, een meer externe onafhankelijke klachtencommissie is heel belangrijk" zegt Peter Tromp, die zelf lid is van de interprovinciale klachtencommissie jeugdhulpverlening Gelderland/Overijssel daarover.

In februari 1995 tekende directeur B in een bijlage van een brief aan de LVT hoe hij samen met Henk Tj vorm had gegeven aan een netwerk dat effectief de markt op kon gaan. Geconfronteerd met dat schema wenst hij het letterlijk de prullenbak in. Ook als weergave van de toenmalige situatie is het "chaotisch". Het verrast hem als ik hem erop wijs dat hij hem zelf heeft getekend. "De schroothoop op". Druk schetst hij zijn bloknoot vol met de huidige structuren zowel binnen als buiten de Pantheon zorggroep. "Wij zijn een conglomeratie van BV's omdat we dan onderling BTW kunnen compenseren. Dit scheelt uiteindelijk flink in de kosten. Die besparingen worden doorberekend aan de consument". De rechtspersonen als "Stichting ondersteuning thuiszorg Suriname", waarvoor Tj regelmatig in Suriname verblijft doet hij er volgens B voor het goede doel ( o.a. mensenrechten) bij.

Over zijn eigen bestuursbetrokkenheid bij commerciële organisaties als Beter Thuis Nederland (BTN) heeft hij het liever niet.

Dhr.R.Gregorovitsch van de Kamer van Koophandel kan zich niet goed voorstellen wat de aardigheid is van het oprichten van BV's als het niet om ondernemingen met winstoogmerk gaat. "Kerstboomconstructies die een goede boterham vormen voor advocaten en notarissen" noemt hij de concernachtige constructies die er dikwijls rondomheen geweven zijn. Volgens de kriteria van de LVT mogen de bij haar aangesloten instellingen geen winstoogmerk hebben. Althans geen persoonlijk winstoogmerk.

Directeur B legt uit dat de stichting Pantheon Zorggroep de enige aandeelhouder is van de 4 BV's (bv Thuiszorg Drenthe, BV thuiszorg zwartewater, BV Thuiszorg Veluwe, BV thuiszorg Flevoland) van reguliere thuiszorginstellingen die, naast een poot met commerciële dochterondernemingen, onder de Pantheon Zorgroep vallen. Zo kan er dus geen sprake zijn van een persoonlijk winstoogmerk vindt ook directeur L van Pantheon. "Bovendien heeft de ziekenfondsraad onze opzet goedgekeurd. Enige jaren geleden is er vanwege verdenkingen over de verwarring van geldstromen een onderzoek geweest van de Ziekenfondsraad. Hier kwam uit dat we goed hebben gehandeld". Gevraagd naar dit onderzoek vertelt hij dat het slechts om een enkel papiertje zou gaan. Maar het blijkt bij nader onderzoek te gaan om meer dan één velletje. Het gaat om het blijkbaar geheimgehouden rapport "Scenariostudie in hoofdlijnen met betrekking tot de vorming van een zorgunie" van Pantheon's huisaccountant, het managementconsultantsbureau KPMG" De ziekenfondsraad blijkt, volgens bronnen daar, dat onderzoek niet te hebben gedaan of er opdracht toe te hebben gegeven, zoals ten onrechte werd gemeld aan het Nieuwsblad van het Noorden op 17 mei 1995. Het onderzoek ging niet over Pantheon, want die bestond toen nog niet, maar over de "Zorgunie Nederland" (ZUN) waarin Thuiszorg Drenthe destijds al wel een belangrijke rol speelde. Een organisatie waarover blijkbaar ook nu nog steeds onduidelijkheid bestaat. Directeur Blauw van Thuiszorg Groningen, die overigens ook veel goede woorden heeft voor het werk van Tj, denkt dat de zorgcentrale Noord waar hij in deelneemt niets te maken heeft met de ZUN. B heeft daar echter op zijn papier een duidelijke lijn tussen getekend. B schat dat 50 % van de Nederlandse thuiszorg in ZUN gebundeld is. En ook de eerder gehekelde ZMG valt weer onder de ZUN. Het bestaan van strijdige visies op de structuur lijkt niet te voldoen aan de door Blauw wél gewenste transparantie.

Dat mooie woorden niet altijd de praktijk dekken blijkt uit de manier waarop Thuiszorg Drenthe haar klachtbehandeling naar de consument vormgeeft. Haar notitie klachtbehandeling staat bol van gretigheid om klachten binnen te halen "Thuiszorg Drenthe heeft er daarom belang bij dat er veel klachten worden ingediend". Vader G die een beroep deed op zijn wettelijke recht om door Thuiszorg te worden voorzien van informatie over zijn kinderen A en Z (art 377 BW) kreeg ongemotiveerd nul op zijn rekwest. Toen hij over een aantal ondervonden problemen met Thuiszorg Drenthe een klacht wilde indienen kreeg hij te horen dat dat niet mogelijk zou zijn omdat hij geen contractpartner van thuiszorg zou zijn. De landelijke klachtencommissie moest eraan te pas komen om de logica van het laatste te weerleggen.

Deskundigen van onze organisatie moeten aan de strengste eisen voldoen stelt B. Of dat ook inhoudt dat ze onderhevig moeten zijn aan de beoordeling van een tuchtregeling als bij de NIP ( Nederlands instituut voor Psychologen) of NVO (Nederlands Vereniging van opvoedkundigen) vindt hij maar de vraag. "Dat bevordert de kwaliteit niet altijd", vindt hij.

De praktijk kan vreemd uitpakken. Zo moeten bijvoorbeeld externe deskundigen voor de Raad voor de Kinderbescherming niet alleen voldoen aan een fikse batterij kwaliteitseisen en handelingsprotocollen ook dienen ze sinds januari 1997 lid te zijn van een beroepsorganisatie met een beroepscoderegeling.

Als echter de Raad voor de kinderbescherming advies vraagt en krijgt van de afdeling ouder-en kindzorg van Thuiszorg B.V.mag ze dat straffeloos doen onder de noemer van een informatieverzoek en hoeft de informant die zich gedraagt als extern deskundige ("advies geeft in opdracht") noch vanwege de Raad voor de Kinderbescherming, noch vanwege thuiszorg aan enige eis te voldoen. Van deze praktijksituatie liggen noch de klachtenbehandelaars bij de kinderbescherming noch de Landelijke Klachtencommissie Thuiszorg wakker.

"Een probleem" vindt Peter Tromp van het Platform SCJF. "Het is een verworvenheid van de cliëntenorganisaties dat er zicht is op het functioneren van de raden, de werkingssfeer van het klachtrecht wordt op deze manier ondermijnd, kwaliteit en klachtbehandeling kost blijkbaar teveel geld". De telefoonnotities van de eerste contacten tussen thuiszorg en raad zijn inmiddels uit het betreffende dossier verdwenen.

Een cliënt die met meerdere organisaties te maken heeft ziet zich zo in de praktijk gesteld voor een machtig bouwwerk dat monopolistische trekken vertoont.

Of zoals Tromp het uitdrukt: "We zullen erg op moeten passen voor De BIG-Brother

is watching-you systematiek. Dat je als het ware niets vermoedend als ouder om een voedingsadvies het thuiszorggebouw instapt en voor dat je het weet met "een maatregel", iets waar je niet om gevraagd hebt, er uit stapt.

Er zijn weer nieuwe ontwikkelingen meldt directeur J van de Pantheon Zorggroep enthousiast. Alle BV's worden weer opgeheven en we worden een grote stichting. Alleen de commerciële poot wordt natuurlijk nog apart gehouden.

Als de markt veroverd is levert dat flinke winst op.

Nederland kent sinds 1 januari 1998 een nieuwe mededingingswet. Controlerende organisatie in deze is de Nederlandse Mededingingsautoriteit. Deze heeft al heel wat ontheffingsaanvragen van zorginstellingen binnen gekregen. Waarschijnlijk komt er aandacht voor de manier waarop centraal zorgmakelaars met zorgverzekeraars de prijzen bepalen van het zorgaanbod. Dit gebeurt volgens J voor 90 % van de AWBZ-markt en voor 50% van de collectief gefinancierde AWBZ-markt in respectievelijk Landelijk Transferpunt Thuiszorg (LTT) en ZUN.

Stichtingen kunnen ook ondernemingen zijn volgens de mededingingswet. De nieuwe fusie zal zeker door de Pantheon zorggroep moeten worden aangemeld. Er is nog weinig jurisprudentie onder de nieuwe wet. Maar het zal zeker spannend worden. De thuiszorginstellingen gaan er prat op dat 98% van de ouders ooit thuiszorg zal passeren, en daarmee is ze dé grote toegangspoort tot de jeugdzorg. De marktwerking kan een gevaar vormen voor de solidariteit, de positieve effecten van marktwerking kunnen op haar beurt ongedaan worden gemaakt door monopolisering.

J plaatst inmiddels zelf grote vraagtekens plaatst bij het nut van marktwerking. "Dat werkt misschien wel helemaal niet in de thuiszorg". Hij schrijft daarover een scriptie in het kader van zijn studie Master of Health Administation.

"Wie de bakens niet verzet zal de toekomstige slag op de markt verliezen"" liet Tj in 1995 nog vóór de LVT-ledenvergadering optekenen.

Het kan verkeren. Misschien is het marktaandeel al binnen zoals Tj in de Volkskrant 16 juni 1995 al, ná de beruchte ledenvergadering van de LVT meedeelde.

Inmiddels heeft de minister aan de Tweede kamer de toezegging gedaan een onderzoek te starten naar de rechtspersoonlijke constructies in de thuiszorgsector. Dit gebeurde nadat de ziekenfondsraad op eerdere vragen antwoordde dat ze geen oordeel kon geven over de gang van zaken. De kamer nam hier geen genoegen mee.

© Joep Zander 1998

zie ook aangifte tegen thuiszorg door Joep Zander
tegenvoetsporen mail mij zoek op deze site vaders en zorg ik vader klik hier voor dossier publikaties Joep Zander internetkunstdossier van Joep Zanderhomepage Joep Zander
klik hier! >>
site joep zander

 
Last Updated http://joepzander.nl/thuisz.htm : zie ook de andere pagina's Logo Beeldrecht